|
Cách chọn và phân biệt nhân sâm
[09/04/2005 - webmaster - Website Tinh Bac Lieu]
Việc phân biệt và chọn lựa nhân sâm là cần thiết nhưng cũng hết sức phức tạp. Hơn nữa, trên thị trường hiện nay, vì lợi nhuận, người bán thường tìm cách làm nhân sâm giả hoặc nhân sâm kém chất lượng rồi trộn với sâm thật, sâm tốt đ? kiếm lời. Bài viết dưới đây xin giới thiệu một số kinh nghiệm giúp phân biệt và lựa chọn nhân sâm đ? độc giả tham khảo.
Nhân sâm là rễ của cây nhân sâm, có tên khoa học là Panax gingsen C.A. Mey. Có rất nhi?u loại nhân sâm: Nếu c?n cứ vào nguồn khai thác có th? chia làm 3 loại là dã sơn sâm (sâm mọc tự nhiên, còn gọi là sâm rừng), nguyên sâm (sâm gieo trồng, còn gọi là sâm vườn); C?n cứ vào nguồn gốc địa lý thì có sâm Trung Quốc (cát lâm sâm, liêu sâm), sâm Tri?u Tiên, sâm Nhật Bản (Cao Ly sâm), sâm Mỹ (Tây Dương sâm), sâm Việt Nam (Ngọc linh sâm)...; Nếu c?n cứ vào cách thức chế biến thì có sinh sái sâm (loại đ? nguyên vỏ, rửa sạch đất cát rồi phơi khô), đại lực sâm (loại sâm khi chế biến có nhúng vào nước sôi vài phút rồi lấy ra phơi khô), hồng sâm (loại sâm bỏ rễ, râu sấy khô mà thành, còn gọi là thạch trụ sâm), bạch sâm (loại sâm ngâm tẩm trong nước đường đặc, còn gọi là đường sâm), cáp bì sâm (là loại sâm trước tiên ngâm trong nước sôi, sau đó ngâm trong nước đường loãng)... Ngoài ra, còn có sâm trà, sâm lát, sâm viên nang..., tùy theo công nghệ bào chế. Bên cạnh những phẩm chất và công dụng chung, mỗi loại nhân sâm lại có những đặc tính và n?ng lực riêng.
?ặc đi?m của nhân sâm rừng
?ây là loại sâm mọc hoang, chất lượng tốt. Rễ ngắn và thô, dài bằng hoặc ngắn hơn thân rễ một chút, thường có hai nhánh rễ chính, trông giống hình người, đầu trên có đường vằn ngang nhỏ và sâu, thân rễ nhỏ dài, thường từ 3-9cm, phần trên uốn khúc gồ gh?, quen gọi là “rễ cổ nhọn”. Bát rễ dày đặc, phía dưới không có mắt rễ và khá trơn bóng, thường gọi là “rễ tròn”. Rễ râu thưa thớt, dài gấp khoảng 1-2 lần rễ chính, dai, khó bẻ gãy, có nốt sần nổi lên rất rõ, được gọi là “trân châu đi?m” hay “hạt trân châu”.
Nhân sâm rừng khác nhân sâm trồng ra sao?
Nhân sâm rừng thường đắt và tốt hơn nhân sâm trồng. Vì hai loại có hình dáng giống nhau nên người ta hay lấy sâm trồng giả mạo là sâm rừng.
Cách phân biệt:
1. ?ầu rễ của sâm trồng hơi ngắn, bát rễ tương đối ít; ?ầu rễ sâm rừng nhỏ dài, bát rễ sâu và dày, đầu rễ cong hình giống cổ nhọn, có rễ tròn.
2. Thân của sâm trồng dài, phần vai có các vằn ngang hơi thưa, nông, không liên tục; Thân sâm rừng giống như thân hoàng tinh, dài bằng hoặc ngắn, nhỏ hơn, đầu rễ vằn, chỗ vai nhỏ mà sâu, màu đen, phần nhi?u có hình xoáy ốc liên tục.
3. Vỏ sâm trồng ráp và xốp giòn, còn vỏ sâm rừng mịn và chắc.
4. Thân sâm trồng tương đối nhi?u, thường từ 3 nhánh trở lên, trên dưới to nhỏ không đ?u; Thân sâm rừng chỉ có 1-2 nhánh, rất ít gặp loại có 3 nhánh.
5. Râu sâm trồng không có nốt sần, hoặc có nhưng không rõ; Râu sâm rừng dài, dai và có nốt trân châu rõ.
Hồng sâm
Là loại sâm được chế biến bằng cách: Chọn củ to, thường nặng 37g, rửa sạch đất cát, cho vào nồi chưng chín trong khoảng 2 giờ, sau đó sấy hoặc phơi khô. Sau khi chế biến thì tinh bột có trong rễ đã chín, khi khô có th? trong suốt như sừng, màu hồng, mùi thơm, vị ngọt hơi đắng. Thân sâm hình thoi hoặc gần như hình trụ, phần trên và phần dưới thót lại. ?ầu sâm (tức cổ rễ) đôi khi nom như có vết sẹo của thân, rễ có th? phân nhánh trông như cánh tay, phần dưới có 2 hoặc 3 nhánh trông như chân. Toàn bộ củ sâm trông giống hình người nên gọi là nhân sâm.
Bạch sâm
Những củ sâm không đủ tiêu chuẩn đ? chế biến thành hồng sâm thì chế thành bạch sâm. Củ sâm được rửa sạch đất cát rồi nhúng vào nước sôi vài phút. Sau đó tẩm đường vài ngày rồi phơi hoặc sấy khô ở nhiệt độ không quá 60oC. Dược liệu đã chế biến có màu trắng ngà, m?m, thường có tinh th? đường bám ngoài mặt. Mặt cắt ngang có màu trắng ngà, vằn hình tia, xốp, mùi thơm, vị ngọt. Rễ chính hình trụ, mập và ngắn, phần đỉnh có thân rễ dài nhỏ, phía trên nó có các chỗ lõm hình xoáy trôn ốc đan xen nhau, tuổi đời càng lâu thì thân rễ càng dài. Bên cạnh thân rễ thường mọc một hoặc vài sợi rễ. ?ầu trên của rễ chính có vằn dày, phía dưới thường phân nhánh.
Làm thế nào nhận biết Tây Dương sâm?
Loại sâm này chủ yếu được nhập từ các nước như Mỹ, Canada và Pháp, có công dụng khá tốt và được người tiêu dùng ưa chuộng. Bởi vậy, gian thương thường dùng sâm nội đ? giả mạo làm Tây dương sâm kiếm lời.
Cách nhận biết là:
1. Thân chính có hình trụ hoặc hình thoi, nặng, chất cứng.
2. Rễ, còn gọi là đầu rễ, có loại đoạn trên của thân chính có đầu rễ, bát rễ có đốt rõ.
3. Vỏ có vằn ngang hoặc có nốt sần lỗ nông và các vằn dọc nông nhỏ chi chít. Vỏ chỗ mặt cắt ngang có th? thấy các vạch nhựa có dạng chấm nâu vàng, tạo thành từng lớp vằn rõ.
4. Mặt ngoài có màu vàng nhạt hoặc màu vàng gạo, mặt cắt phẳng, màu trắng ngà, hơi bột.
5. Vị hơi đắng, khi nhai có cảm giác hơi h?ng đắng và có mùi thơm mát đặc trưng của Tây Dương sâm.
Hồng sâm của Tri?u Tiên, Nhật Bản và Trung Quốc có gì khác nhau?
Hồng sâm Tri?u Tiên có hình trụ hoặc hình vuông tròn, rễ thô ngắn, dài 1,5-2cm, đường kính trên dưới gần bằng nhau, phần lớn là đơn nhánh và rất ít rễ phụ, màu nâu đỏ hơi đục.
Hồng sâm Nhật Bản rễ hơi nhỏ hơn rễ sâm Tri?u Tiên, phần trên thường có màu vàng, vỏ ráp, đoạn giữa và dưới to thô hơn đầu trên, rễ phụ ngắn, thót lại, nhìn chung hình th? và màu sắc nằm giữa hồng sâm Tri?u Tiên và hồng sâm Trung Quốc.
Hồng sâm Trung Quốc b? mặt trong mờ, màu nâu hồng, thỉnh thoảng có đốm màu nâu sẫm đục, có khía dọc, vân và vết rễ nhỏ, phần trên có các vân tròn.
Làm thế nào đ? nhận biết nhân sâm giả?
Nhân sâm giả thường được làm từ đậu đũa dại, sâm đất, thương lục, niễng rừng và hoa sơn sâm, trong đó sâm đất và thương lục thường được dùng nhất.
Cách nhận biết: Sâm đất có hình nón hoặc hình thoi, phân ra nhi?u nhánh, dài khoảng 15-20cm, đầu đỉnh là gốc sót lại của rễ. Khi chưa gia công, b? mặt có màu đen nâu, thô ráp, nhi?u vằn. Sau khi đã gia công, b? mặt có vằn rúm màu vàng nâu, thô ráp, chất giòn, dễ bẻ gãy, có chất keo trong mờ, vị ngọt. Thương lục có hình trụ, đầu trên khá giáp, xuống dưới nhỏ dần, dài khoảng 20cm, mặt ngoài có màu nâu vàng hoặc nâu đen, đỉnh rễ có gốc sót, chất dai dẻo, khó bẻ gãy. Mặt cắt có màu nâu vàng đến nâu đen, không phẳng, có mùi tanh, vị đắng và cay chua.
Thạc sĩ Hoàng Khánh Toàn (Tạp chí Sức Khỏe & ?ời Sống)
|
Liên hệ
:: TIN HÀNG NGÀY
Tin tức
