|
Hệ thống cảnh báo động đất: Ä?á»§ thá»i gian Ä‘á»? náu xuống bà n
[10/11/2005 - webmaster - Website Tinh Bac Lieu]
Có thá»? phá»ng Ä‘oán gần đúng cưá»ng độ cá»§a má»™t tráºn động đất ngay khi các rung lắc bắt đầu, má»™t nghiên cứu má»›i cho biết. Công nghệ nà y hứa hẹn sẽ giúp con ngưá»i có được và i giây quý giá Ä‘á»? cảnh báo trước khi thảm há»a thá»±c sá»± xảy ra.
Dá»± báo động đất được xem là má»™t việc khó khÄ?n. Các nhà khoa há»c không thá»? chỉ ra thá»i Ä‘iá»?m má»™t đứt gãy bắt đầu trong và i ngà y, và i tháng hoặc tháºm chà hà ng nÄ?m trước khi sá»± kiện xảy ra. Nhưng phương pháp má»›i sẽ cung cấp má»™t cái nhìn chá»›p nhoáng, chÃnh xác vá»? Ä‘iá»?u gì sẽ xảy ra chỉ trong má»™t phút sắp tá»›i.
"Chúng tôi có thá»? xác định cưá»ng độ động đất chỉ trong và i giây trước khi có rung chấn đầu tiên và dá»± báo vá»? sá»± dịch chuyá»?n cá»§a mặt đất từ và i giây đến hà ng chục giây trước khi nó được cảm thấy", Richard Allen, má»™t nhà địa chấn há»c tại Ä?ại há»c Berkeley, California, cho biết.
Nếu má»™t hệ thống cảnh báo tá»± động như váºy được lắp đặt, trẻ em trong các trưá»ng há»c sẽ có đủ thá»i gian Ä‘á»? náu mình xuống dưới bà n và những ngưá»i khác có đủ thá»i gian Ä‘á»? lao ra cá»a, Allen suy Ä‘oán.
Việc dá»± báo được thá»±c hiện dá»±a trên thá»±c tế là má»™t tráºn động đất Ä‘iá»?n hình sẽ phát Ä‘i 3 loại sóng.
- Sóng sÆ¡ cấp, hay sóng P, xuất hiện đầu tiên. Chúng chuyá»?n động giống như má»™t sóng áp suất, thưá»ng tạo ra má»™t cú xóc. Sóng P có độ phá há»§y Ãt nhất.
- Xuất hiện sau đó là sóng thứ cấp, hay sóng S. Nó khiến cho lòng đất trượt theo chi�u ngang và thẳng đứng.
- Sau cùng là sóng bá»? mặt, có sức phá há»§y mạnh mất. Chúng lắc giáºt mặt đất sang hai bên và sau đó cuá»™n lại giống như sóng biá»?n.
Allen và cá»™ng sá»± đã tìm hiá»?u hồ sÆ¡ vá»? sóng địa chấn phát sinh trong 71 tráºn động đất lá»›n. Há» phát hiện thấy tần số cá»§a sóng P có liên quan đến cưá»ng độ cá»§a sóng bá»? mặt xuất hiện sau cùng.
Láºp luáºn nà y đối nghịch hoà n toà n vá»›i quan Ä‘iá»?m thông thưá»ng - cho rằng cưá»ng độ cá»§a má»™t tráºn động đất phụ thuá»™c và o chuá»—i các sá»± kiện ngẫu nhiên trải dá»c theo má»™t đứt gãy, xảy ra sau sá»± bá»™c phát ban đầu.
Kết quả nghiên cứu má»›i cÅ©ng "có nghÄ©a rằng độ mạnh chung cuá»™c cá»§a má»™t rung lắc địa chất phụ thuá»™c phần nà o và o những gì xảy ra trong và i giây đầu tiên", Rachel Abercrombie, má»™t chuyên gia vá»? động đất tại Ä?ại há»c Boston, ngưá»i độc láºp vá»›i nghiên cứu, nháºn định.
"Kiá»?u dá»± báo nà y không phải là má»™t hệ thống hoà n hảo", Allen nói. Nhưng ông cÅ©ng lưu ý rằng tất cả những tráºn động đất mạnh mà nhóm nghiên cứu Ä‘á»? tìm hiá»?u đặc Ä‘iá»?m và i giây đầu tiên đã cho phép đưa ra dá»± báo có Ãch. "Cưá»ng độ động đất dá»± Ä‘oán trong nghiên cứu chỉ chênh lệnh trên dưới 1 độ richter so vá»›i thá»±c tế".
Má»™t nhân tố quan trá»ng khác cho hệ thống dá»± báo là không phải tất cả má»i ngưá»i Ä‘á»?u ở ngay trên vị trà mà động đất xảy ra, và sóng chấn lan truyá»?n cháºm hÆ¡n nhiá»?u so vá»›i tốc độ truyá»?n tÃn hiệu bằng tốc độ sóng ánh sáng.
Chẳng hạn, nếu má»™t động đất xảy ra ở táºn cùng cá»±c bắc cá»§a đứt gãy San Andreas dà i 1.280 km, rung động sẽ mất 80 giây (Ä‘i vá»›i tốc độ khoảng 3,2 dặm má»—i giây) Ä‘á»? tá»›i San Francisco. Tất nhiên, má»™t sá»± kiện như váºy không phá há»§y Thà nh phố bên bá» vịnh. Nhưng dù tâm động đất ở đâu Ä‘i nữa, sẽ có má»™t khoảng thá»i gian Ä‘á»? cảnh báo cho hầu hết các nạn nhân cuối cùng.
Allen cho biết Ãt nhất phải thá» nghiệm má»™t nÄ?m nữa trước khi má»™t hệ thống cảnh báo thá»±c sá»± có thá»? Ä‘i và o hoạt động. Ông hình dung sẽ sá» dụng Internet Ä‘á»? truyá»?n thông tin vá»? má»™t tráºn động đất. Má»™t máy tÃnh tại ná»a bên kia thế giá»›i sẽ dịch mã cảnh báo nà y tá»›i má»™t địa bà n cụ thá»? và dá»± báo thá»i gian cÅ©ng như cưá»ng độ cá»§a rung lắc sắp xảy ra. Ngưá»i ta cÅ©ng có thá»? gá»i Ä‘iện thoại Ä‘á»? thông báo.
|
Nh?ng b?n tin khác:
|
 |
|